de voltooide reformatie
De zaak van pater Huisintveld in de parochie Vecht en Venen is exemplarisch voor de situatie in de Kerk van Nederland sinds de jaren zestig van de vorige eeuw.

Enerzijds was er een grote groep (nu oudere) priesters die het geloof van de katholieke Kerk feitelijk verlaten hadden en die toch in functie bleven. In hun beleving sloten zij aan bij een kleinere groep leken die in de jaren zestig en zeventig op dezelfde manier van de Kerk weg groeiden. Maar wat desastreuzer is: zij hebben in hun manier van prediking en hun manier van liturgie vieren een veel grotere groep bewerkt. Praktisch zonder dat ze het aanvankelijk merkten zijn deze mensen door hun “herders” van de katholieke Kerk weggeleid. Die priesters hulden zich veelal in wat vagere mooi klinkende termen die nu dikwijls worden samengevat onder de noemer “spiritualiteit”. Daarbij zijn begrippen als “ervaring”, “liefde”, “de Eeuwige”, “Jezus van Nazareth”, “het concilie” de positieve sleutelwoorden. In negatieve zin worden altijd gebruikt “het instituut dat uit is op macht”, “de kerk van de regeltjes”, “catechismus”, “dogma”. De positieve begrippen worden altijd aan God toegeschreven, de negatieve begrippen zijn altijd uitgevonden door mannen die op macht uit zijn.

Pater Huisintveld is een typisch voorbeeld van de boven genoemde groep priesters. Hij zegt in een interview met de EO dat hij gefascineerd is door het geheim van het leven en hij brengt dat ook in verband met de euthanasie waarvan die starre Kerk volgens hem  alleen maar zegt dat het niet mag en dus de boot volkomen mist. De bewuste vaagheid van dit soort uitspraken zeker als zij in mooie, poëtische en liefdevol klinkende woorden zijn verpakt, is een vast onderdeel van de “spiritualiteit” waarom deze priesters door hun volgelingen zo geprezen worden. Pater Huisintveld is naar zijn zeggen ook “een zoekende gelovige” die zich echter tegelijk lid weet van een orde die een traditie heeft van “nadenkers” en die zich schaart in de rij van Thomas van Aquino en Schillebeeckx. Dat dit “nadenken” bij de pater, bij Schillebeeckx en het grootste gedeelte van de Nederlandse dominicanen geleid heeft tot een feitelijke afval van de Kerk maakt het schandalig dat Huisintveld zichzelf en de Nederlandse orde plaatst in de lijn van de heilige Thomas van Aquino die het misformulier van Sacramentsdag heeft geschreven en zou gruwen van al wat de pater op Witte Donderdag heeft gedaan.

Hoewel de pers bijna unaniem meldde dat de pater straf had gekregen omdat hij “een paar woorden vergeten had” in de Witte Donderdagviering van het afgelopen jaar, blijkt de werkelijkheid te zijn, dat de pater op praktisch alle punten is afgeweken van de normale liturgie. Het uitgebreide strafdecreet van de aartsbisschop (een voorbeeld van hoe zo’n decreet hoort te zijn) dat u kunt downloaden van de parochiewebsite geeft hier volledige informatie die ook door de pater zelf als juist is erkend. Hij heeft die avond weggelaten: de schuldbelijdenis, het kyrie en gloria, het collectagebed, de lezingen van Witte Donderdag en het eucharistisch gebed. Zijn verweer is dat hij iets wilde betekenen voor de mensen die bij hem komen en zeggen: “we komen niet voor de eucharistie naar de kerk maar voor uw inspirerende preken”. Hij zegt dat jammer te vinden en daarom de eucharistie weer wat dichter bij de mensen te willen brengen. Het feit dat er geen consecratie is geweest, verwerpt hij door te zeggen dat hij toch het Marcusevangelie heeft gelezen. Dat is toch veel beter dan een of andere kerkelijke tekst. Deze opvatting is volledig protestants. Zij lezen van oudsher het “inzettingsverhaal” als een herinnering aan wat Jezus deed maar niet als een consecratorisch onderdeel van een eucharistisch gebed waardoor brood en wijn veranderd worden in het Lichaam en Bloed van Christus. Wat de pater deed is in katholieke ogen ongeldig maar in zijn ogen is dat een voorbije denkcategorie, Het gaat om de beleving van mensen. Dat is zijn spiritualiteit. Trouwens de pater gelooft al lang niet meer in Jezus die gestorven is “voor onze zonden” zoals, volgens de pater, de Kerk ons wil doen geloven. Jezus wilde zelf niet sterven. Hij is gewoon door de machthebbers vermoord. Huisintveld zet hiermee niet alleen  de hele kerkelijke geloofstraditie maar ook het evangelie zelf aan de kant. Maar om dat intellectueel te rechtvaardigen  zal hij ongetwijfeld enkele hermeneutische trucjes onder de kap hebben.
De spiritualiteit van pater Huisintveld is in Nederland helaas wijd verbreid. Zij werd door veel priesters en pastorale werkers de laatste 45 jaar ongestoord gepropageerd en gepraktiseerd. Daardoor heeft ze veel gelovigen geïnfecteerd en van de gezonde leer en van de Kerk weggevoerd. Dat wordt schokkend duidelijk in de reacties van een groot gedeelte van de parochie Vecht en Venen die achter de handelwijze van de pater staan en zich richten tegen de aartsbisschop. Ze weten niet meer wat eucharistie is en het interesseert hen ook niet. Ze komen ondertussen op voor de fratsen van de pater. Op eenzelfde manier wordt dat duidelijk in schismatieke acties als in de San Salvator (Den Bosch) en in de Antonius in Best. Men heeft langzamerhand het geloof van de Kerk verruild voor een vage vrijzinnige spiritualiteit.

Een grote verantwoordelijkheid voor deze ontwikkeling dragen naast de vrijzinnige priesters zelf het merendeel van de bisschoppen die weliswaar brieven schreven met de rechte leer maar zelden of nooit ingrepen bij verkeerde praktijken. Zij praktiseerden liefst het dolce sapere niente. Dan hoef je immers niks te doen en blijft je blazoen in de media onbesmet. Bovendien heb je dan geen “gedoe” en “gedoe” is slecht voor de Kerk en Rome is ook tegen “gedoe”.

Daarom is te prijzen in kardinaal Eijk dat hij nu systematisch optreedt tegen liturgische misbruiken die de eenheid van de Kerk en het katholieke geloof zelf aantasten. Pater Huisintveld kan niet zeggen dat hij niet wist dat de kardinaal ging optreden. Een liturgisch misbruik in dezelfde parochie een jaar of wat geleden was de directe aanleiding voor een brief van de kardinaal aan alle parochies in het aartsbisdom dat hij voortaan repressief zou optreden tegen alle liturgische misbruiken die de Kerk zo’n schade toebrengen. Pater Huisintveld is allesbehalve onnozel, al speelt hij nu in de publiciteit de vermoorde onschuld. Willens en wetens is hij tegen het geloof en de daarmee samenhangende liturgische praktijk ingegaan. Toen ik de kwestie met een groep jongeren besprak, zeiden die: “hardnekkig tegen het geloof ingaan…, is dat geen ketterij? Dan heeft de aartsbisschop veel te licht gestraft”. Het is inderdaad de klassieke vorm van ketterij en d staat excommunicatie. De bedrijvers van deze misdaad tegen de eenheid van de Kerk, cirkelen meestal zo rond hun eigen ego dat ze aan (wereld)kerk geen boodschap hebben. Ze worden daarin bevestigd door de media die principieel anti-katholiek zijn en door de schare verwarde fans die naar het gevoel van de pater hem nu “opnieuw de handen opgelegd hebben”.

En kardinaal Eijk staat alleen. Niemand die hem bijvalt. Zelfs geen collega-bisschop die zegt: we moeten eigenlijk allemaal soortgelijke maatregelen nemen want anders gaat het laatste restje van de kerkgangers nog verloren aan de wazige, onkatholieke spiritualiteit van Huisintveld en zijn al dan niet Dominicaanse consorten. De bisschoppen denken waarschijnlijk alleen maar: gelukkig dat ze over mij niet lelijk schrijven.
Wie verbreekt toch de stilte? De enige die eigenlijk zijn mond zou moeten houden omdat hij zijn tijd in “wir haben es nicht gewusst” voorbij heeft laten gaan: Adrianus kardinaal Simonis. Het is maatschappelijk not done en volledig ongepast dat een voorganger zijn opvolger voor de voeten loopt of zich met zijn beleid bemoeit. Je dient als emeritus bisschop een teruggetrokken leven te leiden en je zeker niet te veel te vertonen in je vroegere bisdom. In een breed aangekondigd interview in een Utrechts parochieblad, zegt de kardinaal echter  unverfroren dat hij zich niet over zijn opvolger wil uitlaten maar voegt daar meteen (onnozel of niet?) aan toe dat hij het in geval Huisintveld wel anders gedaan zou hebben. De kardinaal-emeritus weet zeker dat Huisintveld min of meer door een liturgiegroep gedwongen is geweest. Heeft hij dan het openhartig interview van de dominicaan op EO niet gezien waar alleen maar volle overtuiging in de dwaasheid blijkt? Het toppunt van verklaring is wel: “Officieel was het inderdaad geen geldige viering. Maar dat kan een keer gebeuren. Ik zou hem een berisping hebben gegeven en daarmee was de zaak dan afgedaan”.  Net of het onofficieel wel een geldige viering zou kunnen zijn. Hier suggereert de kardinaal enige relativiteit ten aanzien van het tot stand komen van de eucharistie. Het badinerende “nou ja, dat kan een keer gebeuren”, is werkelijk stuitend en maakt pijnlijk duidelijk op welk niveau de Kerk in Nederland jarenlang bestuurd is.

We kunnen er niet omheen. De massale bijval voor pater Huisintveld maakt pijnlijk duidelijk dat de stille reformatie die sinds de jaren zestig in de meeste parochies in Nederland, ongestuit, heeft plaats gevonden, bijna is voltooid. De vrijzinnige spiritualiteit van pater Huisintveld is aan de winnende hand. Er is echter één geluk: het is een Pyrrhusoverwinning. Immers de winnaars zijn oud en hebben geen opvolgers. Voor de vrijzinnigheid is totaal geen jonge markt. Er zijn wel - veel te weinig - katholieke jongeren en jonge katholieke gezinnen. Daar zouden de bisschoppen veel ondubbelzinniger voor moeten kiezen. En dat kan door het voorbeeld van kardinaal Eijk te volgen. Deze personen en groepen snakken naar katholieke duidelijkheid en bescherming van de kant van hun bisschoppen tegen de wolven en de huurlingen. Bisschoppen, hou nu eens op te proberen alles bij elkaar te houden. Hebt u nu nog niet gezien dat je dan alles verliest?

Oss  24 oktober 2014
Pastoor C. Mennen
e-mail: info@mennenpr.nl
cui resistite
home

liturgie

getijdengebed
preken
voordrachten

vrijmoedig commentaar

ons geloof

documenten