Is er nog toekomst voor Berne?
“Dit wordt het einde van Berne”, verzuchtte een collega na het bekend worden van de keuze van Denis Hendrickx tot de nieuwe abt van Berne, “welke jongere zal nog intreden nu het achterhaalde gedachtegoed van de jaren zestig/zeventig opnieuw vlees geworden is in een abt geschapen naar het beeld en de gelijkenis van oud-abt Baeten?”
Ik ben bang dat die collega gelijk gaat krijgen als ik het interview met de nieuw abt lees in het BD van zaterdag 23 maart. Het staat bol van de bekende clichés. U kent ze al allemaal maar ik zet ze nog maar eens bij elkaar.

De Kerk is kil. En waarin zit dan de kilte? “De meeste kerkleiders hameren te veel op wetten, vindt Hendrickx”. Hij lijkt daar niet alleen de canonieke wetten mee te bedoelen maar ook heel de kerkelijke moraal (“ik ben geen fan van betweterige kerkleiders die …. voortdurend voorschriften vastleggen en afpalen wat niet mag”) en eigenlijk het hele katholieke geloof want hij neemt het op voor de San Salvatorgemeenschap die zoals iedereen weet niet alleen de wetten maar ook het hele katholieke geloof vaarwel had gezegd. De abt ziet “overal geestelijke leiders die over de hoofden van de mensen heen beslissingen nemen die helemaal niet gedragen worden”. Dit zou kloppen als hij erbij had gezegd “door sommige groepen niet gedragen worden”. Dat is inderdaad zo maar dat geldt ook naar de andere kant, zelfs voor de nieuwe abt van Heeswijk. Ook in zijn parochie van de Heikant in Tilburg zijn er mensen die moeite hebben met het feit dat hun pastoor het niet al te nauw neemt met de liturgische regels die er toch juist zijn om het heilige dat gevierd wordt te beschermen en tegelijk de gelovigen te beschermen tegen de willekeur van een pastoor die eigenmachtig dingen naar zijn hand wil zetten. Getuigt het nu werkelijk van de warmte van het geloof en van eerbied voor God en voor de mensen die Hem in de liturgie willen ontmoeten, als pastoor Hendrickx met Carnaval in liturgische gewaden, opgesierd met een carnavalsdas en met grote zwarte pruik op zijn normaal wat haarloze hoofd, achter een hoempapa orkest de kerk in loopt? In heb het echt op youtube gezien. Inderdaad, hoogwaardig heer Hendrickx, om u te citeren: “Goedwillende parochianen verdienen dat niet.”

Wat hebben de opvattingen van de nieuwe abt nog met de katholieke Kerk te maken? Ik zou het niet weten. Oud-abt Baeten is zijn inspiratiebron. Die heeft zich in zijn periode als abt en ook daarna als columnist in het ED voornamelijk tegen de Kerk en haar leer afgezet. “Symptomatisch” voor zijn opvattingen is zijn beroemde “geloofsbelijdenis” die wel als warm zal gelden maar naar mijn mening in vele parochies heeft bijgedragen aan het verdampen van het katholieke geloof. Van de kern van het katholieke geloof is in deze geloofsbelijdenis niets meer te vinden. Er wordt een soort open kerkbeeld geschilderd waarin je eigenlijk niets meer hoeft te geloven dan alleen het vage “je bekennen tot Jezus Christus” wat weinig meer dan een sociale inhoud lijkt te hebben: sociale “bevrijding en communicatie”. Een soort linkse vaagheid die blijkbaar warm aanvoelt voor mensen die een groot gedeelte van hun geloof vaarwel hebben gezegd. Het is gebleken dat je op basis hiervan geen katholieke gemeenschap kunt opbouwen. Hoogwaardig heer Hendrickx: doe uw ogen open! Kunt u één nieuwe, levende, jonge dynamische gemeenschap in de Kerk noemen die volgens die geloofbelijdenis leeft? Neen, geen een. Die daarvan leven zijn kleine sektarische groepjes die bezig zijn zichzelf te overleven?

Het is bovendien aanmatigend uzelf als warm te kwalificeren en de meeste verantwoordelijken in de Kerk als kil. Zijn moeder Teresa en haar zusters kil, omdat ze ook in hun werk voor de armen voluit het katholieke geloof en de katholieke moraal verkondigen? Is de San Egidio gemeenschap kil omdat ze volledig trouw zijn aan de Kerk en haar herders? Bestaat er voor u nog zoiets als waarheid? Of moet in een “warme” Kerk de leugen omtrent Christus even veel rechten hebben dan zijn waarheid? Ik heb trouwens aan den lijve ervaren hoe kil zogenaamde warme gemeenschappen kunnen zijn naar priesters en gelovigen die gewoon katholiek willen zijn.

U kunt dan wel zeggen dat “Jezus geen blauwdruk nagelaten heeft over het precies zou moeten” maar Hij heeft zijn apostelen bepaalde volmachten gegeven die zij overgedragen hebben op het episcopaat. Zij zijn de herders van de Kerk en de hoeders van de waarheid, en wel in gemeenschap met elkaar en onder leiding van Petrus. Het geeft geen pas om dan te schamperen op bisschoppen die dat in alle liefde doen. Wat denkt u trouwens van Jezus in de synagoge van Kafarnaüm wanneer hij spreekt over het eten van zijn vlees en het drinken van zijn bloed. De meesten haakten af omdat ze zijn woorden hard (kil!) vonden maar Hij nam er niets van terug. Om nog maar te zwijgen van de weeroepen die tegenover de zaligsprekingen gaan of de absolute eis van huwelijkstrouw? Jezus zegt overigens nergens: “Het gaat op de allereerste plaats om de kwaliteit van de relatie die er tussen mensen bestaat of die ze met elkaar aangaan”.

De manier waarop u spreekt over de reorganisatie waartoe het bisdom zich gedwongen ziet, is tamelijk goedkoop. Het is toch de zorg van de bisschop dat iedere gelovige gemeenschap de eucharistie “als bron en hoogtepunt” van het kerkelijk leven kan vieren (Vaticanum II). Als dan niet alleen het aantal priesters drastisch afneemt maar ook het aantal gelovigen, dan zullen we noodgedwongen aan schaalvergroting moeten doen. Dat is theologisch en praktisch een noodzaak. De katholieke Kerk in onze streken is namelijk bezig een diasporakerk te worden. Daar moeten we ons op inrichten in plaats van kleine bejaarde clubjes met dure gebouwen te koesteren. Ik zeg het nu wat zwart-wit maar in essentie is het wel zo. Natuurlijk is hulp van leken in de parochie noodzakelijk, soms ook van vrijgestelde theologisch geschoolde leken (al is het de vraag hoe lang we die nog kunnen betalen) maar het is eigen aan de katholieke Kerken van Oost en West dat de dienst van de leiding (het herdersambt) aan Christus toekomt en dat die dienst zichtbaar (sacramenteel) wordt uitgeoefend door mannen die door het sacrament van de wijding speciaal met Christus verbonden zijn. Dit is geen machtsdenken maar dit is Christus in de Kerk de plaats geven die Hem toekomt.
Natuurlijk hebben wij in de Kerk behoefte aan “toegewijde mensen, mannen en vrouwen”, maar die kunnen de priester niet vervangen die zich met heel zijn leven (en in de Westerse Kerk als celibatair) aan de Kerk toewijdt maar daarvoor tevens door Christus zelf via de wijding is toegerust. Over dit laatste praat u helemaal niet.

Het is mijns inziens een beetje onnozel als de Kerk van Oost en West wel een theologisch probleem ziet in de vrouwenwijding; sterker nog als het leergezag bij monde van een reeks pausen het priesterschap voor de vrouw voor onmogelijk verklaarde, dat u dan even tussen neus en lippen door in krant zegt: “Ik zie daar geen probleem in”.
Ook uw motivering van het kloosterlijk celibaat lijkt me theologisch uiterst mager. “Als je in een klooster leeft en woont (kan het) niet (een exclusieve relatie hebben), want dan maak je een keuze voor de gemeenschap. Een exclusieve relatie staat daarmee op gespannen voet.” Het celibaat lijkt dan iets praktisch te zijn: omdat je in gemeenschap leeft. Hoe zit met de motivatie die Jezus zelf geeft: omwille van het Koninkrijk Gods? Hoe zit het in uw optiek trouwens met al die norbertijnen die na het werk in een parochie alleen (of met een huishoudster) in een huis of een flatje blijven? Die hebben blijkbaar niet zo erg voor de gemeenschap gekozen of vergis ik me daarin?

Alles bij elkaar heb ik, met bovengenoemde collega, een zwaar hoofd in de toekomst van Berne maar je weet met de Heilige Geest maar nooit.


23 maart 2013
Pastoor C. Mennen
e-mail: info@mennenpr.nl
cui resistite
home

liturgie

getijdengebed
preken
voordrachten

vrijmoedig commentaar

ons geloof

documenten