eigen schuld, dikke bult!
Vierentwintig basisscholen in Den Bosch en omgeving willen af van het predicaat katholiek, aldus de media dezer dagen. Mijns inziens een logische ontwikkeling en mede het gevolg van het beleid dat door de bisschoppen in het verleden gevoerd is.

In een vlaag van euforie die helemaal paste bij het tijdsgewricht maar niet bij het ambt dat zij bekleedden, heeft kardinaal Alfrink in 1966 namens de Bisschoppenconferentie de zorg voor het katholieke onderwijs toevertrouwd aan de NKSR (Nederlandse Katholieke School Raad), een gremium van leken met de beroemde woorden: “Leken, het katholieke onderwijs, dat is uw zaak!” Wat dat betekende hebben we al vrij gauw gezien. Al begin jaren zeventig verdween de pastoor uit het schoolbestuur. In plaats daarvan kwam een bestuurslid die de identiteit moest “bewaken”. In mijn toenmalige parochie werd dat een mevrouw die de kerk zelden van binnen zag en mij (toen nog kapelaan) ter verantwoording riep omdat ik in de klas meer behandelde dan alleen de HKI-projecten. Deze projecten werden uitgegeven door het Hoger Katechetisch Instituut uit Nijmegen en waren zo ervaringsgericht dat ze meestal ophielden waar ze eigenlijk zouden moeten beginnen: bij het katholieke geloof. Ik voegde er wat katholieke dingen aan toe. Dat wekte de ergernis van sommige leerkrachten en van genoemde mevrouw. Ik heb de toenmalige bisschop van Den Bosch toen schriftelijk gemeld met welk probleem ik kampte en gevraagd of hij het verantwoord vond dat ik alleen maar de HKI-projecten gaf. Op dit schrijven ontving ik nooit een antwoord. Feitelijk is het zo dat het katholiek onderwijs van binnenuit werd uitgehold onder het oog van de bisschoppen die alleen wat softe bemoedigende brieven schreven. Er werd niet één poging gedaan het katholieke onderwijs, al was het maar gedeeltelijk, te redden. Mét de NKSR hielden de bisschoppen de schijn op dat er een bloeiende katholieke onderwijszuil bestond waarmee men tijdens de ad-liminabezoeken in Rome kon pronken.

In 1987 is Mgr. Gijsen, de bisschop van Roermond, de enige die de ernst van de situatie erkent en zijn verantwoordelijkheid als diocesane bisschop neemt door niet mee te gaan met een NKSR-reglement en een eigen reglement voor zijn diocees uitvaardigt. Dit reglement stelt normale (niet al te overdreven) eisen in verband met de katholiciteit. Hoewel het kerkelijk recht duidelijk is wat betreft de onvervangbare verantwoordelijkheid van diocesane bisschop en dit ook door de Romeinse instanties bevestigd wordt, staan er kerkjuristen klaar om te verklaren dat het besluit van de Roermondse bisschop onrechtmatig is en dat hij zich zou moeten conformeren aan het standpunt van de andere bisschoppen die aan de delegatie aan de NKSR vast bleven houden. De NKSR die met het intrekken van de delegatie door Mgr. Gijsen in het bisdom Roermond geen enkele bevoegdheid meer heeft, heeft het bestaan de Roermondse scholen die hun erkenning als katholieke scholen volgens het reglement van de bisschop zouden verliezen, uit te nodigen naar haar te komen. Dan zou de NKSR alsnog de erkenning verlenen. En geen bisschop die ik tegen deze usurpatie van de NKSR heb horen protesteren. Geen bisschop die ook maar durfde of wilde zeggen: mgr Gijsen heeft gelijk. Ze vreesden waarschijnlijk hetzelfde als die Nijmeegse professor die tegen mgr. Gijsen zei: “Als we uw reglement invoeren, houden we maar 10 procent van de katholieke scholen over!” Waarop mgr. Gijsen repliceerde: “En als we het niet doen, houden we geen enkele katholieke school over.” De enorme tegenstand onder leiding van de bisschoppen betekende het om gezondheidsredenen terugtreden van mgr. Gijsen en het aantreden van mgr. Wiertz die zich weer braaf aansloot bij het NKSR-reglement. De geschiedenis heeft Mgr. Gijsen gelijk gegeven. Er is geen 10 procent van het katholiek onderwijs meer over maar 0 procent. De bewijzen beginnen nu te komen. In Den Bosch is binnenkort geen een katholieke basisschool meer. Hier begint men te formaliseren wat feitelijk al langer zo is maar waarvoor bisschoppen altijd blind zijn geweest of te bang om maatregelen te nemen toen die nog enige zin hadden. Die tijd is nu definitief voorbij.

Hier uit zich een algemeen kerkelijk manco: bisschoppen durfden (en voor een stuk is dat nog zo) geen beslissingen te nemen die (inde media) tegenstand oproepen en bij betrokkenen pijn doen en daardoor hebben ze zich op den duur volkomen machteloos gemaakt. Bisschoppen zijn geroepen te zeggen: tot hier en niet verder. Wij kunnen en mogen niet eindeloos marchanderen met het katholieke geloof en de katholieke praktijk. Als u niet mee wilt doen met wat redelijk normaal katholiek is, dan moeten wij u helaas niet langer als katholiek beschouwen en ontnemen wij u uw functie, of uw predicaat “katholiek”, of dan moeten wij u de sacramenten onthouden. Eindeloos kinderen blijven dopen zonder dat daar enige praktijk van ouders aan beantwoordt, leidt ertoe dat uiteindelijk de stroom van doopsels opdroogt omdat het al lang niets meer betekent. Hetzelfde geldt voor vormsels, eerste communies en kerkelijke uitvaarten. Als je dit aan iedereen geeft, kun je het net zo goed aan niemand geven. Het verliest zijn maatschappelijke en religieuze betekenis. Niemand wordt echt voor de keuze gesteld, waarom zou je dan uiteindelijk nog voor de Kerk kiezen? Je kunt alleen nog op de Kerk schelden als er hier en daar eens een priester is die ondanks de bisschoppen zijn rug recht houdt en op een bepaald onderdeel de katholieke lijn urgeert.

Hebben bisschoppen dan helemaal niks gedaan? Jawel. Vanaf een bepaald moment zijn zij brieven gaan schrijven waar zij op bepaalde punten niet en op andere punten wel heel duidelijke dingen zeggen. Maar zeggen alleen is onvoldoende. Bisschoppen hebben in de Kerk de bestuursmacht. Zij kunnen wat zij schrijven in beleid omzetten en dat beleid sanctioneren. Dat is praktisch nooit gebeurd. Aan dit non-beleid is het katholieke onderwijs (waarvan een gedeelte bij tijdelijk ingrijpen te redden was geweest) totaal te gronde gegaan.

Feest van de wijding van de kathedrale Basiliek
van St.-Jan

25 augustus 2012
Pastoor C. Mennen
e-mail: info@mennenpr.nl
cui resistite
home

liturgie

getijdengebed
preken
voordrachten

vrijmoedig commentaar

ons geloof

documenten