Pastoor C. Mennen
e-mail: info@mennenpr.nl
cui resistite
home

liturgie

getijdengebed
preken
voordrachten

vrijmoedig commentaar

ons geloof

documenten


De officiële presentatie van “Gaudete et exsultate” (Verheugt u en juicht) – de derde apostolische exhortatie van paus Franciscus na “Evangelii Gaudium” en “Amoris Laetitia”- op maandag 9 april door de Vaticaanse persdienst was een totaal nutteloze oefening, zowel vanwege de nutteloosheid van de dingen die gezegd werden en die zelfs niet gezet werden in het normale bulletin als ook vanwege de onbelangrijkheid van degenen die het woord namen: de vicaris van het bisdom Rome, Angelo De Donatis, de voormalige voorzitter van de Italiaanse tak van de Katholieke Actie, Paola Bignardi, en de journalist Gianni Valente. Deze laatste is nauw bevriend met Jorge Mario Bergoglio al voor hij tot paus gekozen werd. Alle drie gaven de indruk dat ze niets meer hadden gedaan dan het document, dat zij moesten presenteren, van tevoren lezen zonder er iets meer van te weten.

Om dit echter te compenseren stapte de directeur van “Civiltà Cattolica” onmiddellijk in dit vacuüm en de vulde de lacune op die de officiële presentatie had achtergelaten.

Pater Spadaro heeft inderdaad op dezelfde dag een presentatie van “Gaudete et Exsultate” van zijn hand geplaats op de website van zijn blad – dat met het imprimatur van de paus gedrukt wordt – en wel in vier talen, en deze presentatie kondigt al vanaf de titel aan dat hij de “wortels, de structuur en de betekenis” van het pauselijk stuk zal onthullen. Hij deed dat met een zodanige overdaad en precisie aan informatie dat je zou denken dat, als de eerste samenstelling van het pauselijk document al niet van zijn hand was, het er toch niet ver vanaf stond.

In “Gaudete et Exsultate” staat niets wat Bergoglio al niet heeft gezegd en geschreven, als is het soms lang geleden. En Spadaro verschaft er ons een lijst van:

- het eerste grote interview van paus Franciscus met “La Civiltà Cattolica” in augustus 2013.
- het idee van de “heiligheid van de deur dichtbij” ontleend aan de Franse schrijver Joseph Malègue die door Bergoglio wordt bewonderd;
- enkele passages uit “Evangelii Gaudium”, het programmatische document voor het huidige pontificaat;
- de “Reflexiones sobre la vida apostolica”, geschreven door Bergoglio in 1987 ;
- de presentatie die Bergoglio verzorgde in 1989 van het boek “Mijn ideaal van heiligheid” van de Argentijnse jezuïet Ismael Quiles, die zijn professor was;
- het motto “simul in actione contemplativus” van de jezuïet Jerónimo Nadal, een van de eerste metgezellen van de heilige Ignatius van Loyola;
- het boek “Discernimiento y lucha espiritual” door de jezuïet Miguel Ángel Fiorito, de geestelijke leidsman van de jonge Bergoglio, die hier een voorwoord voor schreef in 1985 ;
- het motto van de heilige Ignatius dat Franciscus erg dierbaar is: “Non coerceri a maximo, contineri tamen a minimo divinum est” (door het grootste niet beperkt worden, door het kleinste omvat worden, dat is goddelijk);
- het slotdocument van de algemene vergadering van de Latijns-Amerikaanse bisschoppen in Aparecida in 2007 waarvan Bergoglio de belangrijkste samensteller was;
- en tenslotte diverse ochtendhomilies van Franciscus in Santa Marta.

Maar op deze basisgedachten met het algemene thema “roeping van iedereen tot heiligheid” is paus Franciscus erin geslaagd een hele serie van zijn scheldwoorden te debiteren die ook voorkomen in veel van zijn vroegere geschriften en toespraken en die gericht zijn tegen zijn critici en hun bezwaren.

*

In “Gaudete et Exsultate” schildert Franciscus een erg negatief beeld van zijn critici. Zij zijn de mensen met de “begrafenisgezichten” die een obsessie hebben voor de wet, pronkzucht in de zorg voor de liturgie, voor de leer en het prestige van de Kerk”.  Zij zijn de mensen die de godsienst gebruiken “ten dienste van hun eigen psychologische en mentale hersenspinsels”.

Zij zijn de mensen die de leer opvatten als “een gesloten systeem, ontdaan van de dynamiek die in staat is vragen, twijfels en vraagtekens op te roepen”.
Zij zijn de mensen die zichzelf opsluiten in een “rustige en verdovende middelmatigheid” bestaande uit “individualisme, spiritualisme, opgesloten zijn in een klein wereldje, afhankelijkheid, routine, herhaling van vooraf gegeven schema’s, dogmatisme, nostalgie, pessimisme, zijn toevlucht nemen tot normen”.

Het zijn de mensen die ervan houden “met tranen in de ogen in een vermeende extase te raken”  en die een “quasi heiligheid ten toon spreiden waarin alles mooi, alles precies goed is,” maar die in werkelijkheid “fake” is.

Zij zijn in twee woorden de moderne “gnostici” en “pelagianen”, een hedendaagse versie van deze twee oude ketterijen.

Kunnen we in deze beschimpingen van paus Franciscus tegen zijn critici ook aanvallen “ad personam” herkennen? Volgens wat pater Spadaro schrijft, is het antwoord: ja.
Er staat één passage in paragraaf 26 van “Gaudete et Exsultate” die twee millennia van contemplatief monastiek leven, zowel mannelijk als vrouwelijk, lijkt weg te vagen:  “Het is niet gezond van de stilte te houden en de ontmoeting met de ander te mijden, te verlangen naar rust en activiteit te verwerpen, het gebed te zoeken en de dienst te verachten. Wij zijn geroepen contemplatief te leven zelfs te midden van de activiteit.”

En dit is wat Spadaro schrijft als hij deze passage uitlegt: “Dit is in feite het Ignatiaanse ideaal volgens de beroemde stelregel van één van zijn eerste metgezellen, pater Jerónimo Nadal: om ‘simul in actione contemplativus' te zijn. Alternatieven zoals ‘God of de wereld’ of ‘God of niets’ zijn foutief.

Let op: “God of niets” en “De kracht van de stilte” zijn nu juist de titels van de twee belangrijkste boeken van kardinaal Robert Sarah, de meest gezagvolle vertegenwoordiger van een visie op de katholieke Kerk die een alternatief is voor de visie die voorgestaan wordt door paus Franciscus.

*
In aanvulling om de beschimpingen tegen zijn opponenten heeft Franciscus ook enkele antwoorden op de kritieken op hem ingevoegd. Bijvoorbeeld in de paragrafen 101 en 102 de kritiek op zijn wijze van handelen in de kwestie van de migranten:
“Sommige katholieken beweren dat het een onderschikt thema is in verhouding tot de ‘serieuze’ thema’s van de bio-ethische vragen. Dat politici, die bezorgd zijn om hun succes, dit zeggen, is begrijpelijk, maar dat christenen dit zeggen niet.”

Een ander voorbeeld. In paragraaf 115 neemt de paus die “Katholieke media” op de korrel die “hun eigen ontevredenheid willen compenseren” door in te gaan tegen het achtste gebod:  “Leg geen vals getuigenis af” alleen om “het aanzien van anderen meedogenloos af te breken”

Merkwaardig echter dat de dag waarop Franciscus zijn handtekening zette onder “Gaudete et Exsultate” 19 maart was. Dat was het feest van de heilige Jozef. Maar het was ook de laatste dag van de “Viganò saga”, het meest kolossale stuk “fake nieuws” dat tot nu toe in het pontificaat van Franciscus is gefabriceerd, en daarenboven ten koste van zijn onschuldige voorgangeer, Benedictus XVI.


Vertaling: C. Mennen pr

Weinig vreugde en veel gescheld.
Franciscus,
uitgelegd door pater Spadaro"

Commentaar door de Vaticanist Sandro Magister over "Gaudete et Exsultate"