EEN MERKWAARDIGE FIGUUR

Paus Franciscus is een merkwaardige figuur. Geen paus die zoveel over de hel spreekt als hij. Zijn dagelijkse preekjes zijn praktisch en spiritueel. Maar aan de andere zegt hij onvoorzichtige dingen over heikele onderwerpen. Dat doet hij in kranteninterviews met soms dubieuze antikerkelijke figuren. Daarbij weten de Vaticaanse instanties zelf niet of dit bij het “gewone pauselijke leerambt” hoort of dat het privé-meningen van de paus zijn. Soms staan ze een tijdje onder de uitspraken van de paus op de Vaticaanse website en dan verdwijnen ze weer. De paus lijkt niet te (willen) beseffen dat alles wat hij zegt op het goudschaaltje van de kerkelijke leer en zijn positie als paus gewogen wordt.

Als hij naar aanleiding van een vraag over homoseksualiteit aan een journalist antwoordt: “wie ben ik om te oordelen?”, dan laat dat zoveel uitleggingen toe dat het op zijn minst verwarrend is. Per-soonlijke telefoongesprekken met gelovigen lijken warm en mooi maar als er verhalen opduiken zoals bij een Argentijnse vrouw die hij gezegd zou hebben, dat ze als gescheiden en hertrouwde vrouw gerust te communie kon gaan, dan wordt het toch problematisch. De perschef van het Vati-caan moet zich dan in allerlei bochten wringen om het recht te praten en benadrukt dat we zijn persoonlijke gesprekken niet mogen verwarren met zijn taak als opperherder. Maar is dat überhaupt wel mogelijk? Ook het feit dat de paus kardinaal Kasper uitnodigde bij een consistorie een referaat te houden over de mogelijkheid van gescheiden hertrouwde personen om te communie te gaan en dat de paus Kaspers toespraak bejubelde waarin deze een lans brak voor een nieuwe kerkelijke start van gescheidenen, heeft veel verwarring en scherpe tegenstand opgeroepen.

Het gevolg van dit pauselijk gedrag is dat er in de Kerk nu dingen gebeuren die op die schaal vroeger onvoorstelbaar waren. Het is duidelijk dat al langer rond veel heikele morele onderwerpen het overgrote deel van de mensen in de Westerse wereld en daaronder ook veel (al dan niet praktiserende) katholieken de morele standpunten van de Kerk afwijzen. Daarbij voelen bisschoppen soms een soort spagaat tussen wat de “gelovigen” willen en de officiële leer van de Kerk. Het zoveel mogelijk gelovigen ter wille zijn, is het verlangen van veel bisschoppen. Dan word je aardig gevonden, dan spreken de media met lof over je. In die zin zijn bisschoppen vaak niet anders dan pastoors die liever geprezen worden dan gemarteld en daarom op liturgisch terrein maar van alles toe-staan wat niet overeenkomt met de heiligheid van de sacramenten. Maar tot nu toe werden de meeste bisschoppen nog in toom gehouden door het duidelijk spreken van de pausen.

Ten gevolge van het “losse” spreken van de huidige paus horen we nu sommige bisschoppen din-gen zeggen die veel mensen en de media wel aardig vinden maar die volkomen haaks staan op de constante kerkelijke leer en dus op de waarheid zoals God ons die openbaart. Ik noem enkele voorbeelden. Bisschop Ackermann van Trier over wie we al eerder schreven die heel de kerkelijke leer rond seksualiteit afwijst. De door de paus zelf benoemde secretaris generaal van de Italiaanse bisschoppenconferentie, Nunzio Galantino  die wil dat de (Italiaanse) Kerk zonder enig taboe luis-tert naar “alle argumenten ten gunste van gehuwde priesters, de communie voor hertrouwd gescheidenen en homoseksuele relaties”. Hij lijkt tegenover al deze zaken positief te staan. En nu zeer onlangs is er grote deining ontstaan in de VS omdat de kardinaal aartsbisschop van New York kardinaal Dolan zich niet verzet tegen deelname van een georganiseerde groep homoseksuelen aan  de grote St. Patricksparade, een katholieke happening ter ere van de patroon van New York. Integendeel, hij neemt de woorden van de paus in de mond: “wie ben ik om te oordelen?”

Het meest uitgebreid heeft zich in onze streken de bisschop van Antwerpen, mgr. Bonny, in de publiciteit begeven. Hij veroordeelt de pausen Paulus VI en Johannes Paulus II omdat ze niet collegiaal gehandeld zouden hebben. Hij heeft met name moeite met de encycliek “Humanae Vitae” en de apostolische exhortatie “Familiaris Consortio” waarin de leer van de Kerk rond huwelijk, gezin en seksualiteit duidelijk wordt uiteengezet. Deze leer is door opeenvolgende pausen bevestigd zodat die tot het gewone leergezag van de Kerk behoren. Het is waar dat Paulus VI in de afwijzing van de kunstmatige geboorteregeling niet het meerderheidsadvies van de adviescommissie volgde. Maar het heeft niets met oncollegiaal handelen te maken als een paus het advies van een commissie niet volgt. Het is de taak van de paus te waken over de waarheid die niet van meerderheden afhangt maar van de openbaring en de  natuurwet.
Ronduit banaal is de passage waar bisschop Bonny het heeft over de vele vormselvieringen die hij leidt en waarbij vele nauwelijks praktiserenden aanwezig zijn, die zich dit feestje toch niet willen laten ontnemen. Hij kan zich niet voorstellen dat hij de mensen erop zou wijzen dat ze misschien niet te communie mogen gaan. Dat zou  volgens de bisschop enorme gevolgen hebben voor de relatie van de mensen met de Kerk. Je vraagt je af wat voor opvatting de bisschop Antwerpen heeft over de heiligheid van de eucharistie en over het waardig communiceren in het algemeen. Heeft de communie voor hem dezelfde betekenis als een glaasje bij een receptie? Die weiger je ook aan niemand. Dat zou onhartelijk zijn. Dit staat enorm ver af van wat de kerkvaders zeggen over de heilige huiver waarmee je tot de communie moet naderen en van de eerbied waarmee onze voorouders de communie ontvingen. Ook nu nog is er in de orthodoxe kerken een authentieke schroom om tot de communie te naderen en wil men eerst biechten alvorens te communie gaan. Schril steekt hier de zogenaamd vriendelijke en open houding van bisschop Bonny tegen af. Je moet er toch niet aan denken dat hij de opvolger van Mgr. Leonard zou kunnen worden. Toch is dat met deze paus heel wel mogelijk. Immers Bonny was de medewerker van kardinaal Kasper, en kardinaal Kasper is de favoriet van de paus. Belgische Kerk, tel uit je winst!

Paus Franciscus is een merkwaardige figuur. Dat is ook te merken aan alles wat er rond de synode over het gezin gebeurt. Maar daarover in een ander column.

15 oktober 2014


Pastoor C. Mennen
e-mail: info@mennenpr.nl
cui resistite
home

liturgie

getijdengebed
preken
voordrachten

vrijmoedig commentaar

ons geloof

documenten