Pastoor C. Mennen
e-mail: info@mennenpr.nl
cui resistite
home

liturgie

getijdengebed
preken
voordrachten

vrijmoedig commentaar

ons geloof

documenten


Op “Ignis”, het internetmagazine van de jezuïeten in Nederland en Vlaanderen wordt gereageerd op de uitlatingen van kardinaal Eijk over de houding van de paus.

“Waar de paus naastenliefde en genade benadrukt, verlangt Eijk naar de heldere rechtlijnigheid van de Kerk”, aldus de schrijver. Hier wordt het geijkte karikaturale beeld geschilderd: de lieve, menselijke paus tegenover een rigoureuze, harde, onmenselijke kardinaal. Dat past in de gebruikelijke framing maar beantwoordt niet aan de werkelijkheid. Velen zullen kunnen getuigen dat in de persoonlijke ontmoetingen de kardinaal hartelijk en meelevend is terwijl iedereen kan zien dat Franciscus ongenadig hard oordeelt over zijn tegenstanders en nauwelijks tot enige dialoog bereid is.

Het gaat in de Kerk om de waarheid én de liefde, om de genade én de wet van het evangelie, om actie én contemplatie. Het is de paus die deze dingen voortdurend tegenover elkaar lijkt te zetten. Hij lijkt voortdurend de liefde (de pastoraal) los te maken van de waarheid. Meestal ontkent hij de waarheid niet direct, maar hij past de pastoraal (omwille van zogenaamde barmhartigheid) zodanig aan dat de waarheid gaat zweven en langzaam vervaagt. De paus is duidelijk een man van actie, maar dan wel vooral linkse actie. Linkse mensen, ook al zijn ze dictatoriaal of voorstanders van abortus vinden genade in zijn ogen, terwijl hij de pro-life-beweging obsessief noemt. In zijn laatste schrijven heeft hij monniken en monialen tegen tweeduizend jaar christelijke traditie in als nutteloos afgeserveerd. De paus benadrukt inderdaad de naastenliefde en dat is terecht: het is immers het tweede gebod, gelijk aan het eerste. Maar is de waarheid niet even belangrijk?

Ik durf zelfs zeggen dat de waarheid belangrijker is. Immers als je de waarheid niet kent, weet je niet hoe je moet liefhebben. Dan verwordt naastenliefde gemakkelijk tot sentimentalisme; een naastenliefde gebaseerd op het gevoel en gevoelens kunnen gemakkelijk bedriegen en tot grove onrechtvaardigheid leiden. Ik geef een voorbeeld. Een moeder van een gezin is in verwachting als haar een aandoening treft waarbij haar leven alleen gered kan worden als de foetus wordt geaborteerd. Vanuit het sentiment zal men zeggen: de moeder is voor dat gezin belangrijker dan dat kind. Dus mag je de foetus aborteren. Als je dat doet geschiedt er aan de foetus groot onrecht want zijn leven wordt niet beschermd. Aan de waarheid dat alle menselijk leven principieel gelijk is en niet mag worden beoordeeld naar zijn nut, wordt geen recht gedaan. Pas vanuit de waarheid kun je rechtvaardig, en dus ook zo liefdevol mogelijk handelen.

De Kerk heeft trouwens vanaf het allereerste begin de hoogste waarde gehecht aan de waarheid. Alle oecumenische concilies werden gehouden om de waarheid vast te stellen en pastorale en canonieke regels uit te vaardigen op grond van die waarheid. Concilies werden vaak gehouden als de katholieke waarheid (door de jezuïeten in Ignis denigrerend “heldere rechtlijnigheid” genoemd) werd aangevochten of onduidelijk was. Concilies hechtten er grote waarde aan dat de waarheid zo nauwkeurig mogelijk werd gedefinieerd. Dat was nodig om het leven van de Kerk, het leven in liefde tot God en de naaste, een solide basis te geven. De prioriteit van de waarheid boven de christelijke activiteit blijkt al uit wat Jezus over zichzelf zegt: “Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven”. En vóór Pilatus: “Ik ben Koning van de waarheid”. Het nieuwe testament is vol van gezegdes over de waarheid die Jezus is komen brengen, de waarheid die ons vrij zal maken.

De paus is de dienaar van de liefdesgemeenschap die de Kerk is doordat hij een dienaar is van de katholieke waarheid. Immers een echte liefdesgemeenschap kan alleen maar bestaan in de waarheid. De paus maakt de waarheid niet. Hij krijgt die overgedragen vanuit de Traditie en bewaart ze voor onze tijd. Sinds de vroegste tijden hebben plaatselijke kerken zich tot Rome gewend om de apostolische waarheid te vernemen. Het verkondigen van die waarheid is zijn dienst aan de Kerk. Daarom is het onbehoorlijk dat de paus stelselmatig op geloofsvragen weigert te antwoorden of zich in nevelen hult. Hij pleegt daarmee verraad aan zijn ambt en creëert hij, zoals kardinaal Eijk zegt, verwarring onder gelovigen.

“Paus Franciscus benadrukt vooral dat Jezus geestelijk voedsel geeft in de vorm van barmhartigheid en naastenliefde”. Dat is echt aanwijsbare lariekoek. Jezus spreekt dikwijls over het oordeel over mensen die zich niet houden aan de geboden. Hij spreekt over het vuur van de hel en de plaats waar geween is en geknars van tanden. Hij jaagt de mensen weg die niet willen geloven dat je zijn vlees moet eten en zijn bloed moet drinken. Natuurlijk toont Jezus barmhartigheid, bijv. aan de goede moordenaar op het kruis. Maar deze had berouw. Dan laat Hij genade voor recht gelden. Maar de andere moordenaar die Hem bleef beschimpen…… daar zien we geen barmhartigheid!!

“In zijn brief over de Vreugde van het geloof uitte hij (de paus) zijn bezorgdheid over de houding van katholieken die vanuit een ivoren toren precies weten aan te wijzen wat fout is, maar daarmee de naastenliefde vergeten”, aldus het jezuïtentijdschrift. Dit is weer zo'n manipulatieve wijze van spreken. Men doet alsof mensen die de traditionele moraal van de Kerk verdedigen die tot aan dit pontificaat altijd door het leergezag verkondigd is, dat doen vanuit een ivoren toren en daarbij de naastenliefde vergeten. Men wil doen voorkomen dat het onmogelijk is tegelijk de waarheid te spreken en toch van je naaste te houden. Ik wil het liever omkeren. Zij die de waarheid niet verkondigen of die versluieren, houden niet van hun naasten.

Immers als iemand zonder voldoende geloof in het sacrament tot de eucharistische communie nadert en hij wordt daarvoor niet gewaarschuwd, zou hij onder het oordeel kunnen vallen waarvoor Paulus waarschuwt als iemand onwaardig het Lichaam des Heren nuttigt. De waarheid voorhouden dat iemand in gemeenschap met de katholieke Kerk moet zijn en in staat van genade om waardig en met vrucht te communiceren, is een daad van naastenliefde en niet van liefdeloze bekrompenheid.

Als de waarheid is, dat homoseksuele daden intrinsiek ongeordend en dus altijd objectief zondig zijn, is het geen daad van naastenliefde of barmhartigheid om dat te verzwijgen. Dan is het plicht om dit aan de mensen voor te houden omdat de mensen immers door Christus zelf geroepen worden volgens de geboden te leven en omdat de weg van de geboden de enige weg ten heil is. Natuurlijk is er vergeving en barmhartigheid als mensen vallen en weer opstaan.

Heel denigrerend (vanuit de ivoren jezuïetentoren!) is ook de uitspraak dat kardinaal Eijk dat geluid wel mag laten horen omdat immers “grote groepen mensen in onze gecompliceerde wereld een stevig houvast hebben aan de regels van de Kerk”. Er zijn nog arme zielen die die regels nodig hebben maar eigenlijk doen ze er niet toe. Het gaat om de liefde. Afgezien van het neerbuigende: het is gewoon niet waar. De liefde dient niet om de regels tussen haakjes te zetten maar om de regels te vervolmaken. De liefde schaft de regels niet af maar gaat verder dan de regels. Bovendien is het fout om alles tot regels te reduceren. Als de regels rond het communiceren alleen maar regels waren, dan was het niet zo’n probleem. Echter de regels dienen om het mysterie van de eucharistie en het mysterie van de Kerk te beschermen. Beiden zijn, denk ik, bij de “liefde van de jezuïeten” niet in de beste handen.

Tenslotte: het is een gotspe de kardinaal te verwijten dat hij geen dialoog met de paus aangaat. Is het mogelijk met deze paus een dialoog aan te gaan? De dubia-kardinalen hebben het geprobeerd maar het is niet gelukt en ze hebben in arren moede tenslotte de publiciteit maar gezocht.

Toen de gezinssynode gemanipuleerd werd, heeft kardinaal Eijk met nog een aantal kardinalen in een persoonlijke brief de paus gevraagd een einde aan die manipulatie te maken. In plaats van een uitnodiging kregen ze een pauselijke scheldkanonnade over zich heen.

Over de waarheid kunnen wij het in de Kerk niet oneens zijn. De waarheid ligt vast in de vast omlijnde geloofsschat van de Kerk. Wie die niet aanvaardt, is niet katholiek. Zelfs als zou hij paus zijn.

C. Mennen pr
11 mei 2018

De waarheid zal u vrijmaken”
Joh. 8, 32